Europa vergrijst. Nieuwe kuurtraditie?
23 september 2026
Europa wordt ouder. We leven langer, maar daarmee groeit ook een andere vraag: hoe zorgen we ervoor dat we die extra jaren zo lang mogelijk gezond, mobiel en zelfstandig doorbrengen? Die vraag krijgt steeds meer aandacht. Preventie, leefstijl en gezond ouder worden zijn allang niet meer uitsluitend onderwerpen binnen de gezondheidszorg. Ook binnen wellness, fitness, voeding en hospitality verschuift de aandacht naar gezondheid op langere termijn. Begrippen als healthy ageing en longevity duiken overal op.
Tegelijkertijd beschikt Europa over een gezondheidstraditie die op het eerste gezicht eerder bij het verleden dan bij de toekomst lijkt te horen: de kuurtraditie. Maar misschien is juist die tegenstelling interessant.
Een traditie die altijd in beweging is geweest
De Europese kuurtraditie kent een lange geschiedenis. Al eeuwenlang reizen mensen naar thermale bronnen, mineraalbaden en kuuroorden voor hun gezondheid.¹ Ook elders in de wereld ontstonden eigen gezondheidstradities waarin natuurlijke middelen, voeding, leefregels en een filosofische kijk op het leven een belangrijke plaats kregen. Daar komen we graag in een ander artikel op terug.
Door de tijd heen veranderden binnen Europa zowel de behandelingen als de ideeën over hun werking. Wat begon rond natuurlijke bronnen ontwikkelde zich op veel plaatsen tot een combinatie van behandeling, beweging, rust en medische of therapeutische begeleiding. De Europese kuurtraditie heeft dan ook nooit volledig stilgestaan. Nieuwe medische inzichten, maatschappelijke veranderingen en andere ideeën over gezondheid hebben telkens invloed gehad op de manier waarop kuuroorden functioneren.
Ook nu gebeurt dat. Behandeling en revalidatie spelen in veel Europese kuuroorden nog altijd een belangrijke rol. Tegelijkertijd krijgen beweging, voeding, stressmanagement, gezondheidseducatie en preventie meer aandacht. De kuurtraditie begint dus niet opnieuw. Ze ontwikkelt zich verder.
Langer leven is niet hetzelfde als langer gezond leven
De vergrijzing van Europa maakt die ontwikkeling bijzonder relevant. In 2005 was 17% van de bevolking van de Europese Unie 65 jaar of ouder. Twintig jaar later was dat aandeel gestegen tot 22%.² Maar meer levensjaren betekenen niet automatisch meer jaren in goede gezondheid. De Wereldgezondheidsorganisatie legt bij healthy ageing daarom sterk de nadruk op het behouden van het vermogen om ook op hogere leeftijd goed te blijven functioneren.³
Daarbij gaat het onder andere om mobiliteit, zelfstandigheid en het vermogen om actief te blijven. Beweging en gezonde voeding spelen daarin een belangrijke rol en ook preventie en vroegtijdige aandacht voor gezondheid krijgen meer nadruk.⁴ Juist daar ontstaat een interessant raakvlak met de kuurtraditie.
Wat kuuroorden al in huis hebben
Europa hoeft voor die ontwikkeling niet helemaal opnieuw te beginnen. In veel traditionele kuuroorden bestaat al een infrastructuur waarin verschillende aspecten van gezondheid op één plaats samenkomen. Dat begint bij de natuurlijke gezondheidsfactoren waaromheen veel kuuroorden zijn ontstaan: thermaal- en mineraalwater, geneeskrachtige modder of peloïden, zeewater, zout en bijzondere klimatologische omstandigheden.
In medische kuuroorden komt daar professionele deskundigheid bij van artsen, fysiotherapeuten en andere gezondheidsprofessionals. Beweging en verschillende vormen van behandeling kunnen worden gecombineerd met rust, voeding en begeleiding.
Maar er is nog een factor die gemakkelijk wordt onderschat: tijd. Een kuurverblijf duurt meestal niet een uur of een middag, maar meerdere dagen of weken. Gezondheid krijgt gedurende die periode een centrale plaats. Dat biedt ruimte om niet alleen behandelingen te ondergaan, maar ook te bewegen, nieuwe gewoonten uit te proberen en bewuster met voeding, herstel en leefstijl bezig te zijn. Juist die combinatie van deskundigheid, begeleiding, omgeving en tijd kan een bijzondere kwaliteit van het kuuroord zijn.
Van behandelen naar óók voorkomen
Traditioneel kwamen veel gasten naar een kuuroord vanwege een concrete gezondheidsklacht. Reumatische aandoeningen, problemen met spieren en gewrichten, luchtwegaandoeningen en revalidatie behoren nog steeds tot de indicaties waarvoor kuurbehandelingen worden ingezet.
Die functie verdwijnt niet. Maar daarnaast krijgt gezondheidsbevordering binnen de kuurwereld meer nadruk. Dat past bij een bredere ontwikkeling waarin niet alleen aandacht bestaat voor het behandelen van klachten, maar ook voor het behouden en verbeteren van gezondheid.⁵ Daarmee wordt een kuurverblijf ook interessant voor mensen zonder duidelijke medische indicatie, die bewust aan hun gezondheid willen werken. Aan conditie en mobiliteit bijvoorbeeld, of aan voeding, gewicht, stress en herstel.
Een kuurverblijf biedt daarbij iets wat in het dagelijks leven niet altijd eenvoudig te organiseren is: een periode waarin verschillende aspecten van gezondheid tegelijkertijd aandacht krijgen en waarin tijd en begeleiding beschikbaar zijn om daar daadwerkelijk mee aan de slag te gaan.
Wellness beweegt dezelfde kant op
Opvallend genoeg vindt buiten de traditionele kuurwereld een vergelijkbare ontwikkeling plaats. Het wellnessconcept is veel jonger dan de eeuwenoude kuurtradities en werd aanvankelijk vooral verbonden met ontspanning en welbevinden. De laatste jaren is daar nadrukkelijk een andere dimensie bij gekomen. Healthy ageing, preventie en longevity zijn belangrijke thema’s geworden en de grenzen tussen wellness, gezondheidszorg, fitness, voeding en technologie worden minder scherp.
Daarmee groeien werelden die vanuit verschillende richtingen zijn ontstaan steeds verder naar elkaar toe. Binnen de traditionele kuurwereld krijgen preventie, gezondheidsbevordering en leefstijl meer nadruk. De wellnesswereld beweegt vanuit ontspanning en welbevinden steeds nadrukkelijker richting gezondheid op langere termijn. Hun oorsprong verschilt, maar ze raken steeds vaker dezelfde vraag: hoe kunnen mensen zo lang mogelijk gezond en vitaal blijven?
Nieuwe verwachtingen, nieuwe mogelijkheden
Daar komt nog een ontwikkeling bij. Gezond ouder worden is niet alleen een onderwerp voor ouderen. Onderzoek naar de wellnessmarkt laat zien dat juist jongere generaties relatief veel met gezondheid en wellness bezig zijn. Ook healthy ageing en longevity worden niet uitsluitend door oudere consumenten belangrijk gevonden. Onder jongere generaties is een meer proactieve houding zichtbaar: eerder aandacht besteden aan gezondheid in plaats van pas wanneer zich problemen voordoen.⁶ Daarmee veranderen op termijn waarschijnlijk ook de verwachtingen van mensen die voor hun gezondheid reizen.
Tegelijkertijd ontstaan nieuwe mogelijkheden door technologie, digitale ondersteuning en monitoring. Die hoeven bestaande behandelmethoden en persoonlijke begeleiding niet te vervangen, maar kunnen er wel nieuwe mogelijkheden aan toevoegen. Dat betekent niet dat ieder traditioneel kuuroord een longevity retreat moet worden. Sommige zullen nieuwe ontwikkelingen sneller omarmen dan andere, terwijl er ook kuuroorden zullen blijven die sterker gericht zijn op behandeling en revalidatie. Juist die verscheidenheid behoort tot de Europese kuurtraditie.
Oude kwaliteiten, nieuwe inzichten
Misschien ligt de interessantste ontwikkeling daarom niet in het vervangen van het traditionele kuuroord door iets compleet nieuws. Veel van wat tegenwoordig onder termen als healthy ageing, health retreat of longevity wordt gepresenteerd, raakt aan principes die binnen de Europese kuurtraditie al veel langer bestaan: tijd nemen voor gezondheid, bewegen, herstellen en professionele begeleiding.
Tegelijkertijd brengen nieuwe wetenschappelijke inzichten, technologie en veranderende verwachtingen andere mogelijkheden met zich mee. Precies daar kunnen traditie en vernieuwing elkaar ontmoeten. Het is ook binnen die ontwikkeling dat wij bij Fontana healthness plaatsen: ontspanning verbinden met een bredere aandacht voor gezondheid, leefstijl en vitaliteit.
Welke rol krijgt de kuurtraditie?
Misschien ligt de toekomst van het Europese kuuroord daarom niet in de keuze tussen traditioneel of modern. De Europese kuurtraditie is immers zelf ontstaan door eeuwen van ontwikkeling. Nieuwe inzichten en behandelingen werden toegevoegd, andere verdwenen en wat zijn waarde behield, werd uiteindelijk onderdeel van de traditie.
Waarom zou dat proces nu stoppen? Ook vandaag ontstaan nieuwe inzichten en mogelijkheden rond preventie, leefstijl en gezond ouder worden. Sommige zullen tijdelijk blijken, andere zullen zich verder ontwikkelen en hun waarde moeten bewijzen. En misschien zullen sommige daarvan uiteindelijk net zo vanzelfsprekend onderdeel worden van de kuurtraditie als wat wij nu traditioneel noemen. Een levende traditie bewaart dus niet alleen het verleden. Ze blijft zich ontwikkelen — en bouwt daarmee tegelijkertijd aan de traditie van morgen.
Bronnen
1. Van Tubergen, A. & Van der Linden, S. (2002). A brief history of spa therapy. Annals of the Rheumatic Diseases, 61, 273–275. De publicatie beschrijft hoe het therapeutische gebruik van thermale bronnen en spa’s zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld.
2. Eurostat (2026). Demography of Europe – 2026 edition. Volgens Eurostat groeide het aandeel 65-plussers in de EU van 17% in 2005 naar 22% in 2025. European Commission
3. World Health Organization. Healthy ageing and functional ability. WHO definieert healthy ageing als het ontwikkelen en behouden van het functionele vermogen dat welzijn op hogere leeftijd mogelijk maakt.
4. World Health Organization Regional Office for Europe (2023). Promoting physical activity and healthy diets for healthy ageing in the WHO European Region. Het rapport bespreekt onder meer de rol van beweging en voeding voor functioneren, mobiliteit en zelfstandigheid op latere leeftijd. Wereldgezondheidsorganisatie
5. Woźniak-Holecka, J., Romaniuk, P., Holecki, T., Frączkiewicz-Wronka, A. & Jaruga, S. (2017). Health Promotion Development in the Spa Treatment. Perspectives for the European Countries Learned from Poland’s Experiences. Frontiers in Pharmacology, 8:29. Het artikel bespreekt expliciet een grotere rol voor gezondheidsbevordering en preventie binnen spa treatment tegen de achtergrond van demografische veranderingen.
6. McKinsey & Company (2025). The $2 trillion global wellness market gets a millennial and Gen Z glow-up / Future of Wellness survey. Onderzoek onder meer dan 9.000 consumenten in China, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten laat zien dat jongere generaties wellness relatief sterk prioriteren en het breder en intensiever benaderen.